вводная 1


Podstawę Odessy w 1794 roku poprzedzały rosyjsko-tureckie wojny drugi połowy XVIII wieku, w rezultacie których od panowania imperium osmańskiego byli uwolnionymi ziemiami Północnego obszaru nad Morzem Czarnym. „Bitwa przy Kagule”, „Czesmienskaja bitwa”, „Bitwa przy Kinburnie”, „Szturm Oczakowa” — to niepełny szereg batalii, znaleźć odbicie w drukowanej grafice XVIII wieku.
Dzięki umiejętnemu Dowództwu generałów P.Rumiancew, G.Potiomkina i A.Suworowa, admirałów G.Spiridow i F.Uszakowa, rosyjskimi wojskami i flotą był odierżan szereg błyszczących zwycięstw.
Ukraiński Kozacy brali udział w wyzwoleniu brzegu od tureckich zaborców, świadectwem temu odprawiają dokumenty oryginalne – dyplomy.
Znaczącą stroną w historii kraju był szturm tureckiego umocnienia w Chadżybieje w nocy z 13 na 14 września 1789 roku. Ta operacja została urzeczywistniona przez awangardę generał-majora I.Deribasa, wchodzącym w skład korpusu, na którego czele stoi generał-porucznik I.Gudowicz.
Przy szturmie mocy odznaczyć się nie tylko rosyjscy piechurzy ale też czarnomorscy Kozacy pod przewodnictwem A.Gołowatego.
Ostatnia wojna Rosji z Turcją w XVIII wieku zakończyła się Jaską pokojową umową 1791 roku. Zaczął się okres zasiedlenia i gospodarczego opanowania uwolnionego kraju. 27 maja 1794 roku zostać wydać rieskript Jekatieriny II, umacniający projekt i plan miasta Gadżybieja (autor projektu F.Devołan). Kierowanie budownictwem wojskowy portu i kupieckiej przystani wozłagałos’ na admirała I.Deribasa, pod nadzorowaniem A.Suworowa.


вводная 2


Przez 22 sierpnia 1794 lata w uroczystej sytuacji zostały wbite pierwsze pale portu i założone pierwsze kamienie miasta. Ten dzień i jest uważany za urodziny Odessy jak stanął za rok nosić nazwę miasto.


вводная 3


Powiększeniu ludności sprzyjał dopływ różnojęzycznych i różnoplemiennych przesiedleńców z innych rejonów Rosji, Ukrainy, krajów Zachodniej Europy. Wśród nich byli i handlowcy, i mistrza, i artyści, i budowniczowie. Do rozwoju miasta przyczyniał się założony przez Dekret Aleksandra I od 16 kwietnia 1817 roku status porto franco (z franc. – wolny port).
W 1859 roku status porta franco został zniesiony, tak как mimo wszystko powstrzymywał, w obliczonej mierze, rozwój miejscowego przemysłu.
Z czasem stolica Noworossii zostaje największym portem, nie mającym poważnych konkurentów na Czarnym i Azowskim morzach. Morskie przewozy w te lata dochodziły do skutku w zasadzie żaglowymi sądami. W 1828 rokowi do Odessy został przypisany pierwszy handlowy kołowy statek „Odiessa”, zbudowany na Nikołajewskih stoczniach okrętowych. Do początku 50 – ch lat XIX wieku do portu zostało przypisane 12 parowych sądów, urzeczywistniających regularne kursy po liniach Odessa – Konstantynopol, Odessa — porty Dunaju, Odessa — porty Krymu i Kaukazu.
Odessa jak miasto-port na środku XIX wieku stanęła centrum tranzytowego i pośredniczego handlu krajów Europy, Bliskiego i Środkowego Wschodu. Przez stolicę Noworossii przechodziło przez 37% całego chleba eksportu Rosji i koło 60% – południe kraju. Przez Odeski port, oprócz ziarna, wywozili się wełna, skóra, bydło, liny, a przywozili się cytrusowe, kawa, olej, napoje. Rosnący obrót ładunków wymagał stały zarządzanie robotów budowlanych w portowi.
Historycznym wydarzeniem nie tylko do Odessy ale też dla całej Ukrainy stało się odkrycie w 1865 roku kolei Odessa — Bałtа. Dzięki budowie kolei, Odessa została połączona z centrami przemysłu, handlu i towarowej uprawy roli innych regionów.


°°°

Chersońskia, Jekaterynosławskia i Taurydzka gubernie osiągnęły robiące wrażenie powodzenia w swoim socjalnie – rozwoju ekonomicznym, dzięki działaniu generał – gubernatorów Noworosyjskiego regionu pierwszej połowy XIX wieku – Richelieu, Łanżerona, Inzowa i Woroncowa.


вводная 5-1-pl


Doświadczony i energiczny mąż stanu, wierny swojemu służbowemu obowiązkowi, książę Richelieu niemało pomagał przemianie Odessy w duży port handlowy i administracyjne centrum regionu. Także nieustannie troszczył się o jego urządzeniu i wiele zrobił dla zazieleniania miasta. Na swoim dawaniu, rozmieszczonym na obszarze Wodianoj belki, Richelieu, będąc sam wielkim amatorem ogrodnictwa, wyhodował wiele rzadkich i egzotycznych drzew i krzaki. Ale i wtedy raziła ludzi żyjących wówczas obfitością i różnorodnością drzewnych nasażdienij. Z- koron rozrosnąć się drzew prawie nie widać budów. à Propos, właśnie Emmamuił Richelieu, bardzo lubiącemu białą akację, zobowiązana Odessa jej szerokim rozszerzaniem.
W 1822 roku Richelieu nie stanęło…
Pamięć o nim uwieczniona w Odessie przez urządzenie piękna pomnika w stylu klasycznym pracy petersburskiego rzeźbiarza akademika I.Martosa. odsłonięcie pomnika w 1828 roku poprzedzała uroczysta zakładka, odbywająca się przy dużym zbiegu mieszkańców miasta. Biorące udział w niej otrzymywały specjalne zaproszenia, datowane przez 30 lipca 1827 lata.


вводная 4


В 1815 rokowi generał-gubernator Noworosyjskiego regionu był wyznaczony Aleksandr Fiedorowicz Łanżeron (1763 -1831) — rubryk, generał infantierii, toże odbywał się z francuskich szlachciców. Przyszedł na rosyjską służbę jak i Richelieu, w 1790 do roku. Będąc głównym administratorem regionu kontynuował to, co było zaczętym albo nakreślonym przy Richelieu — jego przyjacielu i rodaku, — dziękując czemu został w pamięci mieszkańców Odessy.
Iwan Nikiticz Inzow (1768-1845) kierował Noworosyjską dziedziną krótkotrwały czas — od 17 lipca 1822 roku po 7 maja 1823 roku. Był znany i jak Przewodniczący Kuratorskiego komitetu o obcych osadnikach południowego regionu Rosji, zajmował to stanowisko 27 lat i zapracował wielką miłość i szacunek zagranicznych kolonistów.
W maju 1823 roku generał-gubernator Noworosyjskiej dziedziny i namiestnikiem cara w Besarabji został Michaił Siemionowicz Woroncow (1782-1856) — rubryk, później książę (1845), generał od infantierii należał do jednego z najstarszych szlacheckich rodów. Był uczestnikiem wielu kampanii wojennych XIX wieku, bohaterem wojny ojczyźnianej 1812 roku. Po zwycięstwie nad Napoleonem trzy lata (1815-1818) dowodził Rosjanskim okupacyjnym korpusem we Francji.
20 grudnia 1853 roku skończyć 25 rok od dnia powstania Cesarskiego Społeczeństwa gospodarki rolnej południowej Rosji. Inicjatywa organizacji Społeczeństwa szła z M.Woroncowa, zaś był i niezmiennym jego Prezydentem, aż do swojego zgonu. Przy jego bezpośredniej pomocy na południe Ukrainy odbywało się opanowanie ziem pod ogrody i winnice, instytucja takich dziedzin wiejskiej produkcji, jak hodowla owiec, uprawa tytoniu i uprawa winorośli, dlatego członkowie Społeczeństwa i wręczyli księciu jubileuszowy brązowy medal i dziękczynny adres. Go urządził popularny wtedy w Odessa artysta Fiedor Gros.
Jedno z wczesnych litografirowannych przedstawiań Woroncowskogo pałacu wykonane w 1837 roku przez Włocha Carlo Bossoli, w losie którego generał-gubernator przyjął bezpośredni udział. Mógł rozpatrzyć w nieznanym wtedy młodym talencie wiele obiecujący talent przyszłości pejzażysty.
Wśród starych fotografii przyciąga uwagę praca i. Migurskogo. Na niej pokazany moment otwarcia pomnika M.Woroncowu na Soborowym placu 8 listopada 1863 roku. Plac i przylegające do niej ulice wypełnione przez ludzi. Tak było i w czasie pogrzebu — w 1856 roku, kiedy śmierć Woroncowa jednakowo opłakiwali ludzie różnych narodowości i wyznania.


вводная 6


I Woroncowа, i Inzowa, i Łanżerona, i Richelieu łączyło to, że ci wybitni państwowi i wojenni działacze swoją pracę i energię kierowali dla dobra rozkwitu Odessy i regionu. Ich godnymi wyznawcami byli А.Stroganow, P.Kocebu, a także liczny odescy prezydenci miasta, czyje imiona wyryty na dwóch brązowych deskach, kiedyś znajdujących się przy wejściu w Radę Miejską, lecz teraz stających się unikatowymi eksponatami Odeskiego historycznokrajoznawczego muzeum.


º º º

Za pierwsze sto lat istnienia Odessy były nagromadzonym najbogatszym architektonicznym dziedzictwem. A zaczęło się wszystko z uroczyście utorowanej przez 22 sierpnia 1794 roku pierwszej bruzdy jak symbolicznego aktu podstawy miasta. Tylko po tego stale wznosić świątynie, pałace i schronienia, wille i sklepy, koszary i ławki…
Właściwość kształtowania się i rozwoju Odessy polegała w tym, że powstawała nie w chaosie żywiołowo powstających budów, a surowo według planu. Nasze miasto — to wynik uosobienia w życie wyraźnego planu wielkiego mistrza, wychodźcy z Holandii, inżynier- pułkownika Franza Pawłowicza Devołana (1787-1818). Razem z Iosifem Deribasem stał się inicjatorem wyboru Chadżybieja jak miejsca budownictwa przyszłości głównego portu na Morzu Czarnym. Devołan skutecznie wykorzystał topografię miejscowości, uwzględnił klimatyczne warunki, gospodarcze ukierunkowanie przyszłości miasta, i w wyniku, wyszło wyraziste w kompozycyjnym stosunku planistyczna budowa.


вводная 2-1


Dla bystrorastuszczego miasta były potrzebne nowe plany i projekty i ich tworzyli już inni architekci, takie jak Je.Foerster, F.Frapoli, A.Digbi, K.Potje, F.Boffo, G.Toriczełli, F.Gonsiorowskij, A.Biernardaccy, L.Włodiek i inne.
Odessa słynie swoimi unikatowymi, historycznie powstać, zespołami architektonicznymi. Jeden z ich — to zdobyć światowe uznanie zespół Nadmorskiej alei, zwrócony do portu, do morza. W centrum zespołu rozmieszczony przylegający do alei plac, utworzony przez półcyrklowe budynki (autor projektu znany z — petersburski architekt A.Mielnikow). Szczególnie oryginalnym, niezwykłym i śmiałym elementem kompleksu stanęły majestatyczne schody, prowadzące od alei do samego morza.


вводная 2-2


Najpierw była dieriewianoj, ale w 1837-1841 latach ją stopnie wyłożyły z triesteńskiego piesczannika, a prawie za sto lat go zastąpili granitem.
W miejscu przecięcia osi alei i schodów w 1828 roku był otwarty pierwszy w mieście pomnik – księciu Richelieu, uwieńczyć całą kompozycję. Zwrócona do morza brązowa figura Diuka (rzeźbiarz I.Martos) ucieleśnia ideę Odessy jak miasto-port. Od dwóch stron aleja ograniczają budynki, wytrzymane w stylu klasycyzmu. To Woroncowskij pałac i Stara giełda.


вводная 2-3


вводная 2-5


Mimo na to, co prowadzącym stylem architektonicznym pierwszej połowami XIX wieku był klasycyzm, w Odessie pojawił się swój południowy koloryt — z miększymi plastycznymi szczegółami, z lekkimi balkonami i loggiami, ozdobionymi przez sztukaterię i ażurowymi żelaznymi kratami. Niepowtarzalny wygląd miastu nadają budynku okresu eklektyzmu, zbudowane albo w barkowym stylu, albo w dobrym humorze średniowiecznych rycerskich zamków.
Do liczby wystających urządzeń miasta odnosi się Odeski operowy teatr.


вводная 2-4


Odessa nie tylko powstawała, ale też urządzała się. W 1894 roku na torżestwach, wyświęconych przez 100-letiju od dnia powstania stolicy Noworosyjskiego kraju, zostało oświadczyć, że Odessa staje się urządzanym europejskim miastem. I w znacznej mierze to odpowiadać rzeczywistości.
Puszczanie pierwszego tramwaju został powiązany w czasie z odkryciem artystyczno-przemysłowej wystawy w 1910 roku, rozmieszczającej się w Aleksandrowskim parku. Poprzednikami elektrycznego tramwaju byli: końsko-żelazna droga — „konka”, i tramwaj na parowym ciągu — „parowiczok”, wiążący miasto z letniskowymi rejonami.


вводная 2-7


Osobliwością Odessy był i kolejka linowa. Połączył Nikołajewski aleja z Nadmorską ulicą. To było odpowiednie dla mieszkańców miasta, udających się na limany po Kujalnickoj gałęzie Południowo-zachodniej kolei i dla ludzi, którzy przyjmowali ciepłe morskie wanny w leczniczych szkołach, rozmieszczonych przy podstawie Bulwarowych schodów.


вводная 2-12


W 1873 roku była do reszty rozwiązanym dla miasta problemem zaopatrzenia w wodę. Przy pomocy angielski posiadaczy koncesji, których przyciągnęły miejskie władze, Odessa dostała dniestrzańską wodę. Na koniec XIX wieku odeski wodociąg był uważany za najlepszy po zalecie wody zdatnej do picia. Stałe zaopatrzenie w wodę sprzyjało zazielenianiu miasta. Na alejach i ulicach, w skwerach i parkach, naokoło willi i dawań wysiadały najbardziej rozmaite drzewa i krzaki.


вводная 2-8


Rówieśnikami Odessy stają się ogrody — Miejski i Diukowskij, podarowane miastu przez jego słynnych mieszkańców F. Deribasom i I.Stiempkowskim. Ale za najstarszy park w mieście jest uważany Chadżybiejewskij, znany jeszcze od czasów tureckiej władzy.
Czerwone pokrycia dachówkowe, wybielone ściany mieszkalnych i budynków użyteczności publicznej, iglice, kondygnacje dzwonnic, srebro kopuł kościołów, zielone korony drzew nadawały sylwetce miasta niepowtarzalną malowniczość i powab.


°°°

W historii wydarzeń politycznych, odbywających się w imperium rosyjskim w ciągu XIX — zaczęła XX wieków, wolnolubiwoj ‚Południowej Palmirie” odprowadzała się jedna z prowadzących ról.
12 czerwca 1812 roku bez ogłoszenia wojny wojska francuskie przyspieszały rzekę Niemen i zaczęli wyprawę na Moskwę. Nieobecność przygotowanych rezerw zmusiła cara Aleksandr I do zwrócenia się do ludzi o zwołaniu oddziału ochotniczego. W związku z epidemią dżumy otoczyć miasto, Odessa została uwolniona z kształtowania oddziału ochotniczego. Ale mnóstwo ochotników oblegały administracyjne instytucje wymagając przyjąć ich na służbę wojskową. Manifest o zwołaniu oddziału ochotniczego car podpisał 6 lipca 1812 roku, a już co kilka dni, ziemianin Wiktor Skarżynskij wniósł petycję Przywódcy Chersońskiej szlachty o kształtowaniu na swoje środki oddziału ochotników. Nim był zwerbowany szwadron z chłopów w 188 szabel.
W początku XIX wieku stolica Noworossii posiadała reputację miasta wolnodumcew i „niebłagonadieżnych” ludzi, zapalonych politycznymi debatami. W 1814 roku greckimi emigrantami w Odessie było stworzone tajne społeczeństwo „Filiki Eterija” (griecz. — „przyjacielskie społeczeństwo”), które stanąć na czele przygotowywania powstawania przeciwko tureckiemu panowaniu w Grecji
W pierwsze lata przeszłości stulecia carski rząd pozwalał na działanie lóż masońskich. Powstawszy w XVIII wieku, masonerię jak religijno-etyczny prąd łączył liczny postępowo i idiealisticzeski nastawionych ludzi. Loża masońska „Pont Ewksinskij”, pojawić się w Odessie w 1817 roku, liczyła koło 70 członków. Wielkim mistrzem loży był prezydent miasta Odessy, kierownik Noworosyjskiego kraju, hrabia Aleksander Fiodorowicz Łanżeron.
1 sierpnia 1822 roku Najwyższym dekretem działanie lóż masońskich i innych jakichkolwiek tajnych społeczeństw w Rosji było zabroniona. I to nie przypadkowe, ponieważ członkami lóż masońskich byli liczny przyszli dekabryści. Odessa niejeden raz wspominała się w sytuacja komisji śledczej, przed którą przechodzili przez członków Północnego i Południowego społeczeństw. Tu byli P. Pestel — organizator i rozdział Południowego społeczeństwa dekabrystów; tutaj, odwiedzając matkę przyjeżdżali bracia Podżyo — Iosif i Aleksandr; wychowankiem Riszeljewskogo liceum był А.Korniłowicz; odwiedzali Odessu M.Orłow, S. i M. Murawjowy-Apostoły: W. i N. Rajewski, M.Łunin i inne. Dziękując S.Wołkonskiemu była nawiązanym związkiem Południowego społeczeństwa dekabrystów z Północnym, w szczególności, z jednym z jego kierowników, K Rylejewem.
Jedna z sławnych stron historii Odessy powiązana z Krymską wojną (1853-1856), kiedy przeciwko Rosji wysunęła się silna koalicja mocarstw w składzie Anglii, Francji, Turcji i Sardynii. 10 kwietnia 1854 roku zaczęło się bombardowanie miasta i portu okrętami angło-francuzskoj eskadry.


вводная 2-10


30 kwietnia tego zaś lata. Złapany przez tumana w czasie wywiadu, wylądował na mieliźnie na obszarze Małej fontanny jeden z lepszych od angielskih parowych fregat „Tigr”.
Dla odeskiej inteligencji drugi połowami XIX wieku była właściwa rewolucyjność, postępowość, zatroskanie rozwojem kultury narodowej i, w konsekwencji tego, pojawienie się w 70 – ch latach XIX stulecia w mieście kółka mający te same poglądy pod nazwą „Odies’ka gromada”.
Nie obeszło Odessy stroną i wielościenny ruch rewolucyjny z wszystkimi go pozytywnymi i negatywnymi projawlenijami: manifestacjami, wiecami, strajkami, aktami terrorystycznymi i strajkami.
W 1875 roku w Odessie został założony „południowo-rosyjski związek raboczich” na czele z Je. Zasławski. Aktywnie działali i kubki narodników, na miejsce którym w 1890 – ch latach przyślij marksistowskie grupy. W 1898 roku utworzył się Odeski socjaldemokratyczny komitet. W początku XX wieku z Warna po drugiej stronie Odessy w Rosję transportowała się nielegalna marksistowska gazeta „Iskra”.
„Krwawe woskriesienje” — 9 stycznia 1905 roku w Petersburgu — wezwało oburzenie i strajki we wszystkich miastach w kraju, w tej liczbie i w Odessie. Majowe ulotki Odeskiego komitetu RSDRP wzywali do strajku powszechnego. W szczyt tej walki – 14 czerwca – w Odeski port pod flagą czerwoną woszoł zbuntowany pancernik floty czarnomorskiej „Książę Potiomkin-Tawriczeskij”.


вводная 2-11


Pierwsze salwy Światowy żołnierze zadźwięczeli w Odeskim portowi w październiku 1914 roku, kiedy wojna już trwała kilka miesięcy. Ale Odessa nie stała się bezpośrednia polem działań wojennych, nie uważając obstrzału portu w jesienne dni za okręty giermano-turieckoj eskadry „Gajriet” i „Muawieniet”.


°°°

Naukowcy, muzycy, artyści, pisarze zagrali w kształtowaniu się i rozwoju Odessy nie mniejszą rolę, niż przemysłowcy, budowniczowie, bankierzy i handlowcy. Pierwsze państwowe szkoły w mieście pojawiły się jeszcze przy księciu Richelieu. To byli parafialne i powiatowe szkoły, jak pierwsze dwa stopnie prywatnego gimnazjum.
W 1817 roku był założonym liceum, później nazwanym Riszeljewskim.


01 ришельевский лицей


Dużą sympatię i szacunek przy wszystkich postępowych warstwach odeskiego społeczeństwa wywoływał N. Pirogow. Był w 1856-1858 latach opiekunem Odeskiego nauczania okręgu i mógł uzasadnić w swoich memoriałach w Petersburg potrzebę reorganizacji Riszeljewskogo liceum na uniwersytet. Chociaż plan takiej reorganizacji pojawił się jeszcze w 40 – je lata ХІХ wieku przy opiekunie szkoleniowego okręgu D. Kniażewicze, ale doszedł do skutku tylko w 1865 roku po Najwyższym dekrecie.


06 императорский новороссийский университет


W założonym przez Noworosyjskiem uniwersytecie były otwarte trzy wydziały: historycznofilologiczny, prawny i fiziko-matematycznyj. W różny czas na uniwersytecie wykładali tacy naukowcy, jak I. Miecznikow. I. Sieczenow, K. Dobrolubskij, F. Uspienski. K. Brun, A. Kowalewskij i liczny inne.
Wykładowcy uniwersytetu byli członkami wielu towarzystw naukowych: Noworosyjskiego społeczeństwa przyrodników, historycznofilologicznego społeczeństwa, Bibliograficznego społeczeństwa a także Odeskiego społeczeństwa historii i starożytności.


02 -05-pl


Wśród szkół zawodowego ukierunkowania wyodrębniała się Odeska Artystyczna szkoła. Zostało stworzone w 1889 rokowi na podstawie Rysunkowej szkoły Odeskiego koleżeństwa zachęty pełnych wdzięku sztuk i znajdowało się w zarządzaniu Petersburskiej akademii sztuk pięknych.


07 одесское театрольно-художественное училище


Wykładowcy i liczny byli absolwenci szkoły zostali członkami stworzonego w 1890 rokowi Koleżeństwa południoworosyjskich artystów, urządzającego wystawy i wydającego katalogi, na które zawsze żywo reagowała prasa.
Imię artysty Kiriak Konstantinowicz Kostandi nieodłącznie od Odeskiej Rysunkowej szkoły i tym bardziej od Koleżeństwa południoworosyjskich artystów, przewodniczącym którego był z 1902 po 1921 lata.


08-pl


Odessa zawsze przyciągała uwagę nie tylko artystów ale też pisarzy, poetów. Pewne z ich wracały w miasto znowu i znowu. Ale „dyplom na nieśmiertelność miasta”, po słowach poety W. Tumanskogo, zapewnił A. Puszkin, kiedy przyjechał w Odessu w 1823 roku.
Bardzo kochał Odessu A. Kuprin. Jego dzieła „Granatowy braslet”,  „Gambrinus”, „Pojedinok” powstawali w naszym mieście. Aleksandr Iwanowicza Kuprin ludzie żyjący wówczas uważali za amatora silnych wrażeń. Dużą część z nich otrzymywał w Odessie kiedy uczył się nurkowej sprawie, czyż kiedy latał na aeroplanie razem z Iwanem Zaikinem.

W Odessie rodziła się wielka rosyjska poetka Anna Achmatowa (Anna Gorienko); tu, kształcąc Puszkinowskie tradycje powstało kółko „Zielona łampa”, który odwiedzali Eduard Bagrickij i Jurij Olesza. Prozę Odessy wzbogaciły kolorystyczny język, obrazy i typy postaci Isaaka Babela.


09-1_2_3-pl

09-4_5_6-pl


W życiu literackim Odessy brali udział i klasycy ukraińskiey literatury. Dzieła Iwana Franco i Lesi Ukrainki drukowały w gazecie „Odeski wiestnik”, pismach  „Życie Juga”,  „Południowe zapiski”, „Mgnowienije”, almanachu „3 nad chmar i z dolin” i korzystali z powodzenia u mieszkańców miasta.
Ale każde twórcze działanie byłoby skazaną na niepowodzenie bez pomocy mecenas-dobroczyńcuw, którymi zawsze słynęła Odessa. Dzięki mecenasostwu specjalne miejsce w historii kultury Odessy zajmowała i teatralne życie. Prawie od samej podstawy miasta tu stanęli pojawiać się wędrujące teatralne zespoły.
W 1809 roku po projekcie petersburskiego architekta Tomu de Tomona został zbudowany pierwszy Miejski teatr i teatralne życie zagotowały się…


оперный pl copy


Wśród wczesnych znacznych wystąpień na odeskiej scenie zauważone występy gościnne profesjonalnej dramatycznej chłopki pańszczyźnianej zespołu księcia А. Szachowskogo, mającej duży sukces. Ale wkrótce w Odessie na długi czas ustalił się wpływ włoskiej opery. U teatromanów 20 – ch — 30 – ch lat XIX wieku korzystali z dużego sukcesu Katałani, Grisi, Zamboni, Morikoni i Tassistro.
W 1837 roku latem do Odessy z zespołem Jeriechina przyjechał Michaił Siemionowicz Szczepkin. Dosłownie wstrząsał widzami każdej z zagranych ról — to i Gorodniczij w „Riewizorie” N. Gogola, i Harpagon w „Skupom” J. – B. Molière, i Garrison w „Ona pomieszana” A. Mielwila.
W historię teatralnej Odessy wspaniałą stronę wpisały wystąpienia M. Zan’kowieckoj, M. Kropiwnickogo, I. Saksaganskogo, M. Starickogo, N. Sadowski.


10-pl


Życie muzyczne miasta nieodłączna od imion takich kompozytorów, jak P. Czajkowski, A. Rubinsztejn. I. Rimski-Korsakow. A. Głazunow. N. Łysenko, którzy przyjeżdżali do Odessy; tu często brzmiały ich dzieła. W Odessie żył i czynil wybitny ukraiński kompozytor i pedagog P. Niszczinskij. Wiele zrobił dla znajomości mieszkańców Odessy z twórczością klasyków sztuki muzycznej dyrygent I. Pribik.


11-1_2_3-pl 11-4_5_6-pl


W początku XX wieku odeska publiczność, stanęła wykazywać podniesiona uwaga i do kina. Dlatego tak ciekawe materiały, opowiadające o działaniu w Odessa „Korolowowie kino” Wiery Holodnej, reżysera P. Czardynina i innych działaczy rodzącej się sztuki filmowej.


12-pl


°°°

W chaosie rewolucji i wojny domowej ukraiński naród przedsięwziął próbę odzyskania narodowego samookreślenia. Ale walka różnych politycznych grupowań, działanie wymienić siebie nawzajem rządów po 1917 lata przyprowadziły do straty państwowej niepodległości i wchodzenia Ukrainy w ZSRR. Odeskie historycznokrajoznawcze muzeum zachowuje mnóstwo dokumentalnych świadectw tej burzliwej epoki w historii Odessy
Dokumentalnymi dowodami działania pierwszego ukraiński rządu (Centralnej Rady) pojawiają się telegram-manifest o wyrzeczeniu się od władzy cara Nikołaja II w marcu 1917 roku, centralne i miejscowe pisma, „Uniwiersały”, państwowe kredytowe bilety, fotografiki pierwszego prezydenta Ukrainy M. Gruszewskiego a także kierowników Centralnej Rady W. Winniczenka i S. Petlury. Te materiały nie tylko dają pojęcie o rządzie, proklamującym Ukraiński Republikę Ludową ale też pokazują jeden z najważniejszych etapów walki za jej niepodległość.
Akty ustawodawcze, znaki pieniężne, przedstawiania Herbu i Flagi ukraiński mocarstwa opowiadają o rządzie hetmana P. Skoropadskogo, dojść do władzy w 1918 roku w wyniku państwowego przewrotu.
Ostatni etap walki o niepodległość przedstawiony przez materiały okresu Dyrektoriatowi, utrzymać się u władzy do listopada 1920 roku. To manifesty, żołnierskie odznaczenia, wzór dowodu osobistego obywatela Ukraiński Republiki Ludowej, dyplomy gienierał-chorunżemu Ju. Tiutiunnik i innym uczestnikom „Zimowego pochoda” 1919 roku.
Zwłaszcza wyodrębnione ukraiński sieczewyje strzelcy — wojenne kształtowanie, zagrać ogromną rolę w bitwach o wolną Ukrainę. Dokument o wykształceniu sieczewogo wojska, fotografiki jego kierowników — Je. Konowalca i F. Miełnika, agitacyjne ulotki otwierają mało znane strony stworzenia uzbrojonych sił Ukrainy i ilustrują bohaterskie życiorysu jej żołnierzy.
Nie mniej ciekawe dokumenty o pomocy Odeską radą robotników, żołnierskich, marynarskich i chłopskich deputowanych Centralnej Radom; fotografiki organizatorów Odeskiej Czerwonej gwardii; zaświadczenia i rzeczy osobiste A. Krawca (członka Odeskiej robotnicej milicji), i I. Szerieszewskogo (kierownika miejskiego wydziału śledczego). Te eksponaty, już dawno stanąć rarytasami, wyświęcone dramatycznym wydarzeniom, odbywającym się w Odessie od marca 1917 roku po listopadu 1920 roku.


°°°

Zasługiwać sława Odessy jak miasta artystów, pisarzy i muzyków godnie przeszła z XIX wieku w wynikające stulecie.
Historia Odeskiego konserwatorium, stworzonego w 1913 rokowi, znalazła swoje odbicie w dokumentach, programach i fotografikach. Uległszy szeregowi przekształceń konserwatoriami w 1950 roku było przywłaszczone imię rodaczki mieszkańców Odessy, wystającej śpiewaczce, artystki ludowej ZSRR A. Nieżdanowoj.


01-1 консерватория


Absolwenci pierwszego naczelnej muzycznej szkoły w Ukrainie znane nie tylko w swoim kraju, ale też za granicą. Wśród nich E. Gilels, K. Dańkiewicz, Je. Czawdar, G. Olejniczenko, B. Rudence, N. Ogrienicz, A. Bojko i inne.
Nie mniej sławne imiona, takie jak N. Milstein, N. Fichtienwolc, S. Furier, Je. Gilels, A. Marconi, D. Ojstrach, w liczny określili panoramę skrzypcowej sztuki XX stulecia. Chociaż to lisz pewne z najbardziej wystających uczniów profesora Piotra Sołomonowicza Stolarskogo (1871-1944) – organizatora i twórcy specjalnej szkoły muzycznej dla obdarowanych dzieci w Odessie.


02-1-pl

02-2 школа столярского


W sztuce gryźć fenomen, których otwierają ludzkiej wyobraźni droga w kraj szczególnych niepowtarzalnych trybów i fantazji. Na zorzy radzieckiej estrady podobne „fantazii” wywołał dżez, nierozerwalnie związany z twórczym l. Utiosowa (1895-.1982).


03-1 утесов леонид осипович


Sztuka estrady, teatru, kina, muzyki gwałtownie weszła w domy mieszkańców miasta dzięki wynalazkowi telewizji. 1 maja 1956 roku z Odeskiego elektrotechnicznego instytutu związku doszła do skutku pierwsza program telewizyjny.


04-1 первая телепередача в одессе 1956 04-2


O wiele przed studium telewizji w Odessie zjawiła się wytwórnia filmowa. Została stworzona jeszcze w 1919 rokowi na bazie nacjonalizowanego Gubispołkomom przedsiębiorstw prywatnych. Na tym studium zaczynał swoją drogę twórczą wystający ukraiński reżyser A. Dowżenko (1894-1956). Zastawił tu swoje pierwsze obrazy „Wasia-rieformator”, „Jagódka lubwi”, „Torba dipkurjera”, wejść w rezerwy złota ojczystej kinematografii razem z „Zwienigorodom” i „Arsienałom”.


05-1 одесская киностудия первый павильон


Debiutowali w Odessie i absolwenci powojennych kinematograficznych wyższych uczelni. W ich liczbie reżyserzy M. Chucyjew, Je. Taszkow, P. Todorowskij, W. Levin, S. Goworuchin, K. Muratowa.
„Złoty Diuk” i „Kinorynok” — międzynarodowe festiwale filmowe, przeprowadzające się w Odessie od końca z 1980 – ch lat, stali jaskrawymi i pozostającymi w pamięci wydarzeniami w kinematograficznym życiu miasta.


05-2 одесская киностудия 1


Wszyscy, co powiązane z teatralną sztuką, odznacza się widowiskowością. Zaczynając z 1920 – ch lat Odessa dosłownie gotowała się od eksperymentalnych poszukiwań, artystycznych naprawlenij i różnorodności teatrów.
Największą wieżą miasta i jednym z prowadzących teatrów kraju był i zostaje Odeski akademicki teatr opery i baletu. Za długie dziesięciolecia teatr wychował całą plejadę utalentowanych mistrzów operowej sztuki.


оперный pl copy


W październiku 1926 roku doszło do skutku odkrycie Rosjanskogo teatru dramatycznego.


русский pl copy


Jednym z pierwszych ukraińskih teatrów założony teatr  „Derżdrami”. Z 1995 roku stanął znany jak ukraiński muzycznie – teatr dramatyczny im. W. Wasylko.


украинский pl copy


U tych, kto dzisiaj zwiedza teatr komedii muzycznej nim. W. m. Wodianoj, nie wywołuje wątpliwości że ten kolektyw mógł rodzić się tylko w Odessie. Na samej sprawie swój twórczy życiorys teatr zaczynał w Lwowie.


музкомедия pl copy


Najbardziej wymagająca i najbardziej niespożyta sala wykładowa odróżnia Odeski teatr lalek i teatr młodego widza im. N. Ostrowskiego


тюз pl copy

кукольный pl copy


°°°

 24 sierpnia 1991 roku na mapie politycznej świata pojawiło się nowe państwo niepodległe – Ukraina.
Wielościenne działanie różnych narodowo-kulturalnych objedinienij, istniejących dzisiaj na terytoria Odeskiej dziedziny, trudno przecenić.

Odessa związana przez przyjacielskie i kulturalne więzy z 28 miastami Europy, Azji. Afryki i Północnej Ameryki. „Owoce ziemi rosną pewnego razu na rok, a owoce przyjaźni — w każdy wriemia”. Te słowa powiedział 2500 lat w tył starogrecki filozof matematyk Pitagoras. Symboliczne klucze otwierają drzwi do poznania kultury, historii, rozwoju dobrosąsiedzkich stosunków miasto-pobratymiec Odessy. Odessa miasto portowe. I wszyscy jej pobratymcy toże kosztują nad morzem albo rzeki.


po materiałach strony internetowej http://www.history.odessa.ua