01 кочубей 01

Polacy zawsze zestawiali ważną i znaczną część ludności Odessy. Jeszcze w dawne czasy, kiedy Odessy nie było a byli różnymi faktoriami i osiedlania w Dzikim Stepie, tu były przodującymi stanowiskami Rzeczpospolitoj. Znana wersja, wzmocniona przez polskie pisemne źródła, co właśnie Rzeczpospolita wpłaciła znaczny wkład w podstawę osiedlania Koczubiej (Kaczubiej, Kacubiejew – spotykają się różne pisowni tego zaludnionego punktu), nazwanego w zaszczyt szlachticza Kocuby-Iakuszynskogo z majątku Jakuszyn, który kładł się nad rzeką Bug.

02 кочубей 03 copy

Później Polacy zjawili się na południe imperium rosyjskiego w czasie zdobyć tych miejscowości przy imperium osmańskim. Wiadomo, co w ciągu kilku lat do głębi Odessy, do 1794 roku, na południe działało «Polskie koleżeństwo» pod kierunkiem Ziablickogo, które zajmowało się chleba handlem.

Pierwsze Polacy zjawili się dosłownie z pierwszych dni powstania Odessy. To byli ziemianami i właścicielami ziemskimi, którzy naraz oszacowali wagę geograficznej sytuacji Odessy jak niezamarzającego portu. W 1798-1803 latach «Polskie koleżeństwo» przesunęło się z Chersonia w Odessu. W ten czas jego stawał na czele hrabia Prot Potockij. Już w 1802 roku przez «Polskie koleżeństwo» zostało nazwane wśród największych domów handlowych Odessy.

04а одесса карта 01

W końcu XVIII – początku XIX stuleci w rezultacie straty państwowości w trakcie trzech podziałów Rzeczpospolitoj część Polaków, przy czym najróżniejszych stanów, została zmuszona do opuszczenia granic swojej ojczyzny, część z nich znalazła się w wolny mieście portowym, które robił pierwsze kroki na historycznej arenie.

Prawie naraz Polacy włączyli się w życie kulturalne miasta. W 1806 roku skład ziarna hrabiny Rżewuskoj został wyposażony w nowe urządzenia pod pokaz teatralnych priedstawlenij. W 1808-1809 latach w pierwszym operowym teatrze występowały głównie polskie, francuskie i rosyjskie zespoły.

03 первый оперный театр

W 1825 roku Odessu odwiedził Adam Mickiewicz, legendarny poeta, rewolucjonista, bojownik o wolność polskiego narodu. W Odessie znalazł się w osobliwym zesłaniu za udział w społeczeństwie fiłomatow. Razem z nim przybyli jego przyjaciele F. Malewskij i Ju. Jeżowskij. Adam Mickiewicz dzierżawił mieszkanie w budynku Riszeljewskogo liceum, na dworze Dieribasowskoj. Teraz na tym miejscu pamiątkowa tabliczka i płaskorzeźba polskiemu poecie. W Odessie Adam Mickiewicz prowadził typową dla intelektualnych warstw życie: teatr, salony, wieczory literackie, on wiele czytał i poważnie studiował włoski i angielski języki. W czas swojego pobytu w Odessie i jejo okolicach, Adam Mickiewicz napisał znany sonet «Akermański step».

Adam Mickiewicz 1897 - portret, malowal S.Chejmann. Reprodukcja: Marek Skorupski / FORUM
Adam Mickiewicz 1897 – portret, malowal S.Chejmann. Reprodukcja: Marek Skorupski / FORUM

Liczny Polacy wzięli udział w powstawaniu 1830-1831 lat. Jak wynik, część z nich została zmuszona do imigrowania, część straciła posiadań i została wysłana na osiedlanie w Syberię i wewnętrzne gubernie imperium rosyjskiego. W powstawaniu brać udział zarówno bogaci Polacy jak i szeregowi patrioci. Tak, mieszkaniec Odessy Aleksander Sabanskij (wstać 1794-1797 latach), od 1828 roku – handlowiec 1 – j gildie, wziął udział w powstawaniu, został zmuszony do ucieknięcia w Szwajcarię a jego chleba spichlerze były konfiskowane i przekazane na rzecz ministerstwa obrony. Teraz oni znane jak Sabanskije koszary ulicą Linowej. Z uwagą, co dwa jego syna, które rodziły się w Szwajcarii, później przejechali w Odessu i z powodzeniem zajmowali się rodzinnym interesem.

06а сабанские казармы общ

W 1830-1860 latach duża ilość prostych Polaków rzuciła się na prostory Noworossii. Osiedlali się zarówno w Odessie jak i w rolniczej okolicy. Wszystko z dużego poważania korzystało dobre wykształcenie. A w Odessie znajdował się Riszeljewskij liceum, jakość wykształcenia w którem zbliżało się do uniwersyteckiemu. Dla licealista-Polaka można poznać, na przykład, z pamiętników Konstantina Skalkowskogo, syna słynnego historyka Appołona Skalkowskogo, toże Polaka. On pisze że Polacy-licealiste odznaczali się wykształceniem, znali języki, jego do twarzy znajomy – Rużyckije, doskonale wiedzieli historię Francji i pasjonowali się studiowaniem działania Napoleona. W 1859 i 1863 latach, w przeddzień powstawania 1863 roku, w liceum działały polskie tajne społeczeństwa. Bezpośrednio przed uzbrojonym wystąpieniem Polacy Odessy prawie otwarcie zbierali darowizny na rzecz potrzeby powstańców przykrywając to powodem zbierania pieniędzy na zagospodarowanie kościoła w Sewerinowkie.

05 ришельевский лицей

Po niepowodzeniu tego powstawania w Odessie znaleźli się liczny ziemianie, którzy czuli w mieście siebie bezpieczniej, niż w swoich majątkach. Po reformach 1860-1870 – ch lat, w Odessie można spotkać najróżniejszych Polaków, to i przedstawiciele wolnych zawodów i rzemieślnicy, mechanicy, stolarze, tokarze, szwiecy, służąca.

W drugi połowie XIX stulecia Polacy zestawiali nader znaczną część ludności miasta. Od 3% w 1873 roku do 4% w 1892 roku, chociaż ścisłą liczbę Polaków obliczyć nadzwyczaj skomplikowanie. Po istniejącym obliczeniom ilość Polaków w Odessie zestawiała: w 1892 roku – 13 900 człowiek, w 1897 roku – 17 400, w 1909 roku – 24 000, lecz przód pierwszej światową wojną – 26 000 człowiek.

Metodyka obliczenia miała na myśli ewidencję trzech czynników: wyznanie, język ojczysty i język, ispolzujemyj w rodzinie. Pierwszy czynnik był najbardziej zawodny w związku z tym, że oprócz Polaków rzymskokatolicki kościół odwiedzali Niemcy, Włosi, Francuzi, Czesi, Litwini, Węgrzy, Chorwaci – w sumie nie mniej 23 narodowości.

Na długości długiego czasu kościół na dworze Jekatierininskoj, 33 czy był ledwie nie jedynym miejscem dla wierzących Polaków. I lisz z początku XX stulecia był zbudowanym kościoł Świętego Piotra na dworze Gawannoj, 3 i kościół na dworze Bałkowskoj, 209.

костелы

Koniec XIX – zaczęło XX stuleci – okres rozwoju polskich kulturalnych społeczeństw i organizacji. Pierwszej organizacją stało się «Katolickie dobroczynne społeczeństwo», założone w 1882 roku. Rozmieszczało się w domu u Stroganowskogo mostu na dworze Greckiej. Miało rząd filii i oddziałów, troszczyło się o bezrobotnych rzemieślnikach, utrzymywało jadalnię i internat dla dziecko-sierota.

Na fali demokratyzacji społeczno-politycznego życia po wydarzeniach rewolucji 1905-1907 lat w Odessie powstają naraz trzy polskich społeczeństwa. We wrześniu 1906 roku A. Kalinkowiczem powstaje «Dom Polski», nieco wcześniej z inicjatywy Z. Łokucyjewskogo organizuje się klub «Płomyk», a na początku 1906 roku pojawia się organizacja «Lira». Ostatnia skupiła swoją uwagę na teatralnym działaniu w Odessie. W składzie polskich organizacji Odessy byli biblioteki (na przykład, biblioteka «Domu Polskiego» liczyła do 15 000 egzemplarzy książek), były wydawane pisma (Kalendarzyk Odeski na rok…), w których myliło się życie polskiej Odessy. W końcu XIX – początku XX wieku w Odessie były wydawane 11 polsko-językowych gazet i pism, działała jako «Polska kasa» (ssudo-sbieriegatielnoje społeczeństwo). Tak że polska wspólnota całkowicie kwitła – aż do rewolucji, wojny domowej i wszystkiego, co za nimi poszło.

Pierwsza wojna światowa wprowadziła swoje korekty w życie Polaków w Odessie. Od jednej strony, zakończyła się odtworzeniem polskiego narodowego państwa, z inny – liczny odeskim Polakom wypadło emigrować w wejściu wojny domowej. Te, kto został w Odessie w czasy radzieckie długi czas nie zawsze mogli realizować swoje prawo do stworzenia narodowych objedinienij. W okres niezależnej Ukrainy polskie kulturalne połączenia powstali i w Odessie, i w szeregu miast regionu. Po tradycji oni zachowują ścisły związek z katolickim kościołem.

Przykład polskiej wspólnoty Odessy, która potrafiła zachować swoją identyczność, kulturę i język wywołuje zainteresowanie zarówno u szeregowych mieszkańców Odessy jak i u badacz-historyk.

Autor: Stanisław Kinka (źródło: informacyjna agencja „Odessa-media”)


POTOCKIJE W ODESSIE

Z Odessoju znalazła się związana i los całego szeregu arystokratycznych rodzin. W ogóle tak wyszło że właśnie polscy arystokraci pewien czas zadawali ton w Odessie. Potockije, Sobańskije, Branickije, Rżewusskije, Mańkowskije … w pierwszą kolejność, oczywiście, należy przypomnieć sobie Potockich. Ich było tak wiele, że nie wszyscy nimi byli krewnymi, niech i odległymi, – liczny po prostu imiennicy. I, oczywiście, wśród wszystkich licznych Potockich pierwszym przypomina się nazwa Sofii Witt-Potockoj – kurtizanki greckiego pochodzenia. Jej udało się sprowadzić z umysłu całą Europę i wejść w wyższy świat rosyjskiej i polskiej arystokracji. Sofia była trzeciej najbogatszego w żonę właściciela ziemskiego Ukrainy hrabiego Stanisława Szczęsny Potockogo, zagrać (liczny sądzą, nie bez jej udziału) fatalną rolę w znoszeniu polskiej konstytucji 1791 roku i drugim podziale Polski.

01 софия витт-потоцкая и станислав щенсны потоцкий pl

Do Sofii należał jeden z pierwszych odeskie pałace, budynek którego rozmieszczone i teraz na przecięciu ulic Sofijewskoj i Końskiej. W jej zaszczyt i była nazwaną ulicą. Zadziwiająco, co po jej prośbie Richelieu nawet naruszył wysoce umocniony miejski plan – ulica Końska powinien była trwać dalej, do morza. Niewiele poniżej po tej zaś ulicy córka Sofii i Stanisława Szczęsnogo – Olga, wykupiła w 1824 roku kilka budów u handlowca Martyna Katolikowa i zbudowała pałac, w budynku którego teraz rozlokowane Odeskie muzeum artystyczne. Go nazywają i pałacem Potockich, i pałacem Naryszkinych, o tyle, o ile Olga wyszła za mąż za generała Lewa Naryszkina – ciotecznego brata Noworosyjskiego gubernatora Michaiła Siemionowicza Woroncowa. à Propos, żona Woroncowa – Jelizawieta Ksawierjewna, którą doskonale wiemy dziękując Aleksandrowi Siergiejewiczowi Puszkinowi, toże była Polką (jej ojcem był polski magnat, hrabia Ksawierij Branickij). W Odessie kursowały uparte słuchy o tym, że Woroncow wydał Olgę za mąż za ciotecznego brata, żeby przykryć swój tajny związek z jej.

03 ольга и лев нарышкины pl 02 ОХМ

DOM NARYSZKINYCH (POTOCKICH)

04 михаил и елизавета воронцовы pl

Inna córka Sofii i Stanisława Potockich, toże Sofia, odznaczała się, po zeznaniach ludzi żyjących wówczas, nadzwyczajnym pięknem. Po jednej z wersji, właśnie opowiedziała Puszkinowi legendę o fontannie łez w Bakczysaraj. Jak pamiętacie, bohaterka «Bachczisarajskogo fontanny» – córka szlachticza Marija. Tak oto, nazwisko tej Marija, po legendzie, – Potockaja. W legendę, zresztą, nie wierzył już Iwan Matwiejewicz Murawjow-Apostoł (autor «Podróży do Taurydy», ojciec dekabrystów), sądzący, co polska arystokratka z tego rodu w czasach Kierim-Girieja nie mogła znaleźć się w tatarskim niewoli. Mu oponował Adam Mickiewicz wskazując, co Potockich w Polsce wiele, i Marija nie koniecznie należała ponadto rodowi, co i humańscy magnaci.

Z Odessoju powiązane jeszcze dwa Potockich, bracia Siewierin i Jan, składające się z hrabim Stanisławem Potockim w odległym pokrewieństwie – u nich był ogólnym prapradziad. Siewierin był wybitnym wielmożą na dworze Aleksandra I i opiekunem Charkowskiego uniwersytetu, w którym zostawił o sobie bardzo dobrą pamięć. Odessa wtedy wchodziła w skład Charkowskiego nauczania okręgu, i Potockij razem z Richelieu brał udział w stworzeniu pierwszych w młodym mieście szkół – prywatnego gimnazjum, Miejskiej dziewczęcej szkoły i Szlachetnego instytutu, stanąć później Riszeljewskim liceum. Miał z Odessa i majątek, które aż nosi nazwę – Siewierinowka. 

05 северин и ян потоцкие pl

Ale wrócimy ledwo w tył, w pałac Sofii Witt-Potockoj. W 1811 roku w nim zatrzymywała się jeszcze jedna Polka, córka polskiego wielmoży Antoniego Czetwiertinskogo, przybitego w szczyt powstawania Kościuszki – Marija Antonowna Naryszkina ze swoją córką Sofią. Być może, w tym fakcie nie byłoby całkiem godnego uwagi, gdyby nie jedno «ale» – dziewczynka była córką cesarza Aleksandra I lecz Marij Naryszkinoj – jego faworytką. Małej Sofii z powodu słabego zdrowia lekarze zalecili południowy klimat. Właśnie dla niej urządzili pierwszą w Odessie gwiazdkową choinkę, którą przywieźli z majątku Potockich w Humańu.

06 мария и софия нарышкины и александр pl

Po dziedzictwie ten dom przypadł w udziale Aleksandrowi Potockomu – starszemu synowi Sofii Witt-Potockoj, ale po udziale jego w polskim powstawaniu 1830-1831 lat, znanym как «Listopadowe powstawanie», on jak i rząd innych szlachticzej, stracił całą swoją odeską nieruchomość – stała się państwowa. Po ironii losu, w przytłoczeniu Listopadowego powstawania zwłaszcza odznaczył się hrabia Iwan Osipowicz Witt, wstecznik i tajny carski szpieg, wypadający Aleksandrowi … zbiorczym bratem.

Iwan Witt był synem Sofii Witt-Potockoj od jej poprzedniego braku. Znaczył na stanowisko gubernatora Noworossii, ale koniec końców nim został Woroncow. A Witt, którym opiekował się Arakczejew, opuścili w Odessu doglądać tamtejszego społeczeństwa (które odznaczało się za śmiałymi, zdaniem władz, usposobieniami) i pisać doniesienia, co on starannie i robił. Właśnie Witt otworzył i oddał Południowe społeczeństwo i osobiście obserwował Pesteła.

07 иван витт и александр потоцкий pl

A pomagała mu w tym kochanka, albo как mówią teraz, obywatelska żona, awanturnica i nieprawdopodobna piękność Karolina Sobańskaja, którą współczesny-nieprzyjacieli nazywali demonem, a Achmatowa – odeską Kleopatrą.

Karolinę, córkę polskiego (znowu polskiego!) magnata i masona Adama Rżewuskogo, wydali, a dokładniej, sprzedali za mąż za najbogatszego odeskiego handlowca Hieronima Sobańskogo, z którym bardzo szybko rozjechała się, a później i opracowała rozwód. Między przepowiadamy, siostra Karoliny, Ewelina, drugim brakiem była w małżeństwie po Honoré de Balzacom.

08 каролина и иероним собаньские и адам ржевуский pl 09 эвелина ржевуская и оноре де бальзак pl

Związek Sobańskoj z Witt trwała 15 lat, i oni nawet nie próbowali ją ukrywać (czym było po tym czasom rażącym naruszeniem przyzwoitości). Surowo mówiąc, dokumentalnych świadectw współpracy Sobańskoj z trzecim oddziałem nie istnieje, ale też współczesny i historycy w tym praktycznie zapewnione. Tym bardziej że zawsze dysponowała informacją «z pierwszej ręki» – przecież trzymała modny salon, gdzie bywało prawie całe odeskie światło i gdzie, oczywiście zaś, odbywali się kramolnyje rozmowy.

W pierwszej połowie 1820 – ch Odessa stanęła teatrem «wojny salonów», w której Sobańskoj oparła się pierwsza lady guberni Jelizawieta Ksawierjewna Woroncowa.

Puszkin, przemieszkać w Odessie 13 miesięcy, jak wiemy, był zakochany w obje – i w Woroncowu, i w Sobańskuju; Woroncowoj poświęcił wiersze «zachowuj mnie, mój talizman …», «Dżdżysty dzień zgasnął …», «wszyscy skończone: miedz nami związku nie ma» i inne. Po liczbie portretowych rysunków, zrobionych Puszkinym, jej obraz przewyższa wszyscy pozostałe. Sobańskoj zaś poeta poświęcił wiersz «że w imieniu ci myjemy?». Prawda, ono było napisane znacznie później, w 1830 roku, węższe w Petersburgu, gdzie namiętność poety wybuchnęła z nową siłą.

Autor: Jewgienij Diemieniuk (źródło: culture.pl)


POLSCY ARCHITEKCI ODESSY

Wszystkiego polskimi architektami albo po zamówieniach polskiej arystokracji w Odessie zostało zbudowane bardziej 150 domów. Można z pewnością powiedzieć, że Polacy wprowadzili w Odessie wytworność i szlachetność w kształtowaniu architektonicznego wyglądu miasta. Wkład architektów polskiego pochodzenia w kształtowaniu wyglądu Odessy trudno przecenić…

Feliks Gąsiorowskij

W 1875 roku po projekcie polskiego architekta było zbudowanym budynok hotelu „Impieriał” (hotel „Spartak”, ulica Dieribasowskaja, 25). Historycznie „Impieriał” powstawał i przestawiał się ze środka 19 wieki, w miejscu byłych rządów Greckiego targu. W nim było 54 pierwszorzędnych numery, po cenie od 75 kopiejek do 5 rubli za numer w dobę. Personel wyrażał sie na rosyjskim, francuskim, niemieckim i polskim językach. Na pierwszym piętrze byli sklepami, pierwsza miejska apteka Nachumowicza i przedstawicielstwo firmy „Zingier”. Przedrewolucyjny numer telefoniczny hotelu był współbrzmiący z znanej z nazwy pieśni – 7-40

01 гостиница империал_спартак

hotel „Impieriał” (hotel „Spartak”, ulica Dieribasowskaja, 25)

W 1876 roku po projekcie Gąsiorowskogo dla bogatego przemysłowca A. Nowikowa był zbudowanym dom pałacowego typu na dworze Gawannoj, 4. W czas teraźniejszy w tym budynku znajduje się Odeskie historycznokrajoznawcze muzeum. Architekt ucieleśnił w eksterierze budynku idei późnego renesansu z elementami włoskich motywów.

02 ист-краевед музей

Odeskie historycznokrajoznawcze muzeum (ułica Gawanna, 4)

W 1883 roku Gąsiorowskij stworzył wspaniały budynek Muzeum starożytności i biblioteki Społeczeństwa historii starożytności – teraz Archeologiczne muzeum na dworze Łanżeronowskoj, 2. Pokoje muzeum, z powodu dużego odchylenia, rozlokowane asymetryczne. Ale wewnątrz budynki to prawie nie wyczuwa się, o tyle, o ile w centrum rozmieszczona duża ekspozycyjna sala. Na zewnątrz urządzenie muzeum wykonane w ełlinisticzeskom stylu.

02а арх музей

Archeologiczne muzeum (ułica Łanżeronowskaja, 2)

Warto zaznaczyć że znany architekt brał udział w budowie słynnego Operowego teatru.

03 оперный copy

Odesski Operowy teatr

Wóz ­ prowadzony w 1851 — 1852 latach dla polskiego arystokraty Zienona Brżozowskogo pałac powtarzał w swoim rzeźbiarstwie wzory wczesnego angielski gotyku. Jak zaznaczali jeszcze sowrie ­ mienniki, jakby służył niekim przeciwwagą, brat-bliźniak, Woroncowskomu pałacowi, leżącemu na przeciwległej stronie tak nazywanej Wojennej belki. Po planie klienta i architekta, pałacowe gospodarstwo powinno była przeprowadzać nai ­ wielkie wrażenie od morskiej strony, o tyle, o ile morska fasada Odessy do temu wrie ­ mieni praktycznie został opracowany. Wszystkie lata, aż do 1910 – go, pałac jest za rodziną Brżozowskich, a następnie przechodzi w własność nowego właściciela – toże polskiego arystokraty (chociaż z niemieckim nazwiskiem), rubryka Iosifa (Józefa) Szębeka.

04 шахский дворец

pałac Brżozowskogo (pałac Szacha)

Z 1853 po 1863 lata pod kierunkiem F. Gąsiorowskogo (architekt) i K. Majewskogo (inżynier) wznosił się Stroganowskij most. Nazwany most z imienia Noworosyjskiego generał-gubernatora hrabiego Aleksandra Grigorjewicza Stroganowa, poczotnogo obywatela Odessy, prezydenta Odeskiego społeczeństwa historii i starożytności, jednego z inicjatorów stworzenia Noworosyjskiego uniwersytetu, uczestnika wojny 1812 roku. Zwraca na siebie uwaga wysokie zabezpieczenie, soorużonnoje praktycznie naraz po zakończeniu budownictwa, — most stali wykorzystać dla samobójstw. To właśnie długi most Odessy — koło 120 metrów; wysokość jego — bardziej 13 metrów. Most stanowi dość złożoną konstrukcję, składającą się w istocie rzeczy z dwóch sojedinionnych mostów: dwułukowego nad Diewołanowskim zejściem i triochłukowego nad Polskim zejściem. W początku 80 – ch lat ХХ-go stulecia most był przebudowywany, kamienne oparcia zastąpione żelazobetonowymi.

05 строгановский мост

Stroganowskij most

Wszystkiego w Odessie pod kierunkiem F. Gąsiorowskogo (jak architekta) zostało zbudowane 35 budynków i budów, bólszaja część których, dotychczas cieszą oko mieszkańców Odessy i gości miasta

Nikołaj Tołwinskij

Służył jako Główny architekt Noworosyjskiego uniwersytetu. Stanowisko obliczyło ukierunkowanie w przeznaczaniu zbudowanych pod jego kierownictwem budynków.

Budynek biblioteki uniwersytetu na dworze Prieobrażenskoj, 24 – wzniesione w stylu klasycznym. A korpus fizykochemicznego wydziału na dworze Pasteura, 27 – w stylu odrodzenia z elementami weneckiego stylu. Budynki medycznego wydziału i przylegających klinik utworzą majestatyczny kompleks oddzielnie rozmieszczonych korpusów, które związane przez parkowe strefy i wytrzymane w formacie Renesansu.

06 библиотека преобр 24

Budynek biblioteki uniwersytetu na dworze Prieobrażenskoj, 24

07 физхим фак пребр 27

korpus fizykochemicznego wydziału na dworze Pasteura, 27

08 медин 01 08 медин 02 08 медин 03 08 медин 04

Budynki medycznego wydziału i przylegających klinik

Oprócz tego, polski architekt wzniósł kilka domów szkół: miejska szkoła zawodowa na dworze Staroportofrankowskoj, 14 i miejska Kobieca szkoła na dworze Staroportofrankowskoj, 32

09 ремесленное училище

budynek byłej miejskej szkoły zawodowoj na dworze Staroportofrankowskoj, 14

10 женское училище

budynek byłej miejskej Kobiecej szkoły na dworze Staroportofrankowskoj, 32

W 1894 – 1895 latach na placu dworcowym architektem był zbudowany dom Sądowych instytucji, teraz Kierowanie Odeskiej kolei.

11 упр ОЖД

Piotr Ambrożewicz

Zaprojektował uzdrowiskowe urządzenia na Kujalnikie. Po inicjatywie lekarza E. Andrijewskogo – pierwszego badacza właściwości leczniczych Mineralnych Wód i brudu Kujalnika, była stworzonym leczniczym systemem prowadzenia borowinowych procedur, a także rapnych i piaskowych wanien. W 1833 roku było otwarte źródło Mineralnych Wód. Tu po raz pierwszy byli zaplanowanymi oddziałami dla chorych, klasyfikowanych zgodnie ich stanowi finansowemu i podłogowej przynależności. Wszystkie budynki kompleksu wykonane w jednolitym romańskim stylu.

12 куяльник стар 12 куяльник

Lew Włodek

Pracował w Odessie od 1894 roku

Na przecięciu ulic Dieribasowskoj i Prieobrażenskoj w 1898 – 1899 latach po projekcie Włodieka było zbudowanym budynok hotelu „Passaż”. Wzniesiony w stylu barok i stanowi jedno z najpiękniejszych budynków w Odessie. Na pierwszym piętrze rozmieszczały się sklepy, którymi wewnątrz budynki były związane G-obraznym krytą salą, naturalnie oświetloną przez szklany dach.

13 пассаж

Włodiek – autor słynnego hotelu „Duża Moskowskaja” na dworze Dieribasowskoj, 29. Budynek wykonany w stylu „malowniczego moderna” z maskami i artystycznym odlewaniem. Budownictwo trwało z 1901 po 1904 rok. hotel odnosił się do kategorii pierwszorzędnych, ale niezbyt drogich po wartości numerów. Pewni mieszkańcy Odessy mieszkali w niej stale. Na pierwszym piętrze rozmieszczały się agencje handlowe: herbaciany sklep, sklep lamp, sklep z galanterią. Tu zaś znajdował się i znany „Tatarskij” restauracja. Reklama zawiadamiała wtedy: „wystawnie otoczone numery od 1 rubla. Wanny. Elektryczne oświetlenie. Parowe ogrzewanie. Podnoszona maszyna…”. Budynek przez „Duży Moskowskoj” poważnie zostało odrestaurowane i przywrócone na początku 21 wieku.

14 б московская

Jedno z najbardziej robiących wrażenie dzieł Włodieka – „Dom z atłantami” na dworze Gogola, 5 (była Nadieżdinskaja)

15 дом с атлантами

Oprócz tego, należy zauważyć namiętność L. Włodieka przemysłową architekturą. Studiował właściwości różnych betonów i z powodzeniem ich wykorzystał w swoim architektonicznym działaniu. Kierował dwoma betonowniami. Słynny architekt zbudował nieco fabryki na obszarze Mołdawianki, składy, zajezdnię parowego tramwaju, pompy wodociągową stację „Czumka”

16 насосная станция

wodociągową stację „Czumka” na ułice Vodoprovodnoj

Władisław Dąbrowski

W Odessie pracował jako architekt od 1890 roku. Jego twórczość odznaczała się jednością klasycyzmu i modernizmu.

Za udział w projektowaniu budynku Gławpocztamta (we współautorstwie z W. Charłomowym) w 1895 roku dostał nagrodę od kierownictwa miasta.

17 главпочтамт

Dąbrowski zaprojektował budynek nowej rzymskokatolickiej świątyni na dworze Bałkowskoj, 209. Świątynia została wytrzymana w surowym gotyckim stylu i pokryty przez czerwoną dachówkę.

Oprócz tego, w Słobodkie-Romanowkie, polski architekt zaprojektował i zbudował szpital miejski. Została wyposażona po ostatnim słowie tamtej techniki: nowa medyczna instalacja, system autonomiczny kommunikacyj, własna kotłownia.

18 костел больница


вернуться на страницу НАЦИИ pl