GRUPY ETNICZNE REGIONU ODESKIEGO

Najpierw ustalmy pojęcia, i zróbmy to prostymi słowami

René Descartes::

„Ludzie pozbyliby się połowy swoich kłopotów, gdyby potrafili uzgodnić znaczenie słów”

Właśnie dlatego zanurzmy się trochę w języki łaciński i grecki, które dały nam podstawy dla większości popularnych terminów. Opisując obywateli kraju, politycy bardzo często używają słów: „Etnos„, „Lud„, „Ludowość„, „Naród„.

Etnos

Etnosem dzisiaj nazywa się grupę ludzi, którzy identyfikują się nawzajem na podstawie wspólnych cech: wspólne tradycje, pochodzenie, język, historia, kultura, religia. Termin pochodzi od greckiego słowa „ἔθνος”, a dokładniej od przymiotnika „ἐθνικός”. Z greckiego tłumaczy się go jako: „plemienny”, „pogański”. W czasach starożytnych termin ten mógł oznaczać dowolną dużą grupę ludzi, a nawet stado zwierząt. Później nabrał znaczenia porównywalnego do pojęcia ludzi. Jednak w grece hellenistycznej termin ten używano do określenia „obcych” lub „barbarzyńców”. Do połowy XIX wieku termin etniczny był używany do określania pogan, narodów, które nie przyjęły chrześcijaństwa. W szerokim znaczeniu pojęcie „etnos” stosuje się do opisu ewolucyjnego łańcucha powstawania i kształtowania się etnosu (etnogenezy). Ważnym aspektem, który należy uwzględnić dla lepszego zrozumienia tego terminu, jest jego prawdziwa natura. Język, religia i tradycje to wszystko o kulturze jednostki, o środowisku, w którym dorastała. Mówiąc o wspólnocie etnicznej, rozumiemy, że chodzi o pokrewieństwo kulturowe.

Lud

Termin „lud” ma bezpośredni związek z naturą pochodzenia człowieka, z jego rodzicami, jego narodzeniem, jego rodem, plemieniem, jego żywą organiczną rodziną. Człowiek narodzony w danym ludzie nie może go wybrać ani zmienić, tak jak nie można zmienić swojego nazwiska – rodziny.
Lud – pojęcie, które we współczesnym świecie może mieć takie znaczenia:

• Ludzie w dużej liczbie, zbiorowość ludzi;
• Wspólnota ludzi o tej samej kulturze, języku, religii;
• Mieszkańcy kraju, miejscowości, miasta;
• Synonim narodu.

Jedną z głębszych definicji terminu „lud” podał jeden z największych teologów chrześcijańskich późnej starożytności i wczesnego średniowiecza, biskup Hippony Aureliusz Augustyn, który tak go określał: „Lud to mnóstwo zjednoczone wokół przedmiotu swojej miłości.” Innymi słowy, zarówno w politycznym, jak i religijnym znaczeniu, termin „lud” służył do określenia zależności, przynależności do ojczystego kościoła lub państwa, jego ojca-patriarchy lub ojca-imperatora.

Ludowość

Normalnemu człowiekowi niezwykle trudno jest wyjaśnić, czym różni się „lud” od „ludowości” i po co w ogóle mnożyć słowa, które nie mają dla niego znaczenia. Normalnemu – nie ma po co, ale budowniczym imperium nowe słowo w leksykonie jest niezwykle przydatne, bo usprawiedliwia agresję i legitymizuje wojnę o sąsiednie terytoria. Kiedy w 1833 roku minister oświaty Imperium Rosyjskiego, hrabia Siergiej Siergiejewicz Uwarow, wprowadził ideologiczną formułę: „Samodzierżawie, prawosławie, ludowość”, nie tylko stworzył nowe hasło dla kraju, ale także położył „legalny” fundament pod rosnące niekończące się roszczenia terytorialne Rosji. Idea polegała na tym, że Rosja staje się obrońcą nie tylko „ruskiego” narodu, ale także jego licznych ludowości. Stworzono ideę, że istnieje jakiś superetnos, a grupy subetniczne są na jego orbicie. Lew Gumilow bardziej szczegółowo rozwinął temat narodowości, wprowadzając termin subetnosu. W jego rozumieniu główną cechą etnosu jest istnienie różnych subetnosów, które dzielą między sobą funkcje, będąc w relacjach symbiozy. Dzięki nieantagonistycznej rywalizacji subetnosy czynią wewnętrzną strukturę etnosu bardziej elastyczną, nie naruszając jego jedności. Innymi słowy, istnieje jakby taki słowiański „superetnos” – „Rosjanie”, a aby go obsługiwać, istnieją pewne subetnosy – narodowości: małorosyjska, białoruska, polska, czeska i inne, które zostały stworzone, by służyć celom superetnosu

Naród

Słowo „naród” pochodzi od łacińskiego „natio”, które dosłownie oznacza „narodziny”. W łacinie natio oznacza również dzieci jednego pochodzenia, lub grupę ludzi jednego pochodzenia. Naród to wspólnota ludzi, którzy mają wspólne korzenie, krew, wspólne pochodzenie, wspólną kulturę i system wartości.
Wyróżnia się:

• Narody etniczne – które ukształtowały się samodzielnie i wyrosły z plemienia lub grupy plemion.
• Narody polityczne – będące wynikiem sztucznego, czasem przymusowego połączenia kilku podobnych etnosów.

Trudno jest mówić, że lud i naród (nacja) mają wyraźne różnice, ponieważ zarówno łacińska, jak i słowiańska semantyka tego terminu jest zasadniczo taka sama. Nie ma formalnych różnic między znaczeniem łacińskiego terminu „natio” a słowiańskim „naród”. Słownik polityczny wprowadza jednak swoje poprawki, podnosząc pojęcie narodu (nacji) ponad lud, argumentując, że naród (nacja) to świadomie związany lud. Połączony ideą, a nie tylko pokrewieństwem, krwią.

Podsumujmy, ale trochę innymi słowami:

Patriarchalny model rodziny z ojcem, matką i dziećmi został przeniesiony do instytucji politycznych i religijnych.

Etnos to przede wszystkim wspólnota kulturowa ludzi.
Lud to po prostu bardzo duża rodzina.
Ludowość – to symulakrum ludu, nazwa dla zniewolonych narodów.
Naród – lud, który zrealizował swoją polityczną tożsamość.

Naród to dziś wspólnota zdolna do samoorganizacji, która łączy ludzi zarówno wspólnymi przodkami, jak i wspólną ideą.

_________________________________

за матеріалами:
Олег Чеславський, медіа-ресурс „Spilno„

---